VedaLink

Ancient wisdom, verse by verse.

Aitareya Upanishad 3.2

यदेतद्धृदयं मनश्चैतत् | संज्ञानमाज्ञानं विज्ञानं प्रज्ञानं मेधा दृष्टिर्धृतिर्मतिर्मनीषा जूतिः स्मृतिः सङ्कल्पः क्रतुरसुः कामो वश इति | सर्वाण्येवैतानि प्रज्ञानस्य नामधेयानि भवन्ति ॥

yad etad hridayam manash chaitat | samjnanam ajnanam vijnanam prajnanam medha drishtir dhritir matir manisha jutih smritih sankalpah kratur asuh kamo vasha iti | sarvany evaitani prajnanasya namadheyani bhavanti ||

It is the heart and the mind. Consciousness, lordship, discernment, intelligence, wisdom, insight, steadfastness, thought, thoughtfulness, impulse, memory, will, purpose, life, desire, control — all these are but names of consciousness.

यह जो हृदय है और यह जो मन है — (वही आत्मा है)। संज्ञान (चेतना), आज्ञान (आदेश-सामर्थ्य), विज्ञान (विवेक), प्रज्ञान, मेधा, दृष्टि, धृति, मति, मनीषा, जूति (वेग), स्मृति, सङ्कल्प, क्रतु (यज्ञ-सामर्थ्य), असु (प्राण), काम, वश (इच्छा-नियन्त्रण) — ये सब प्रज्ञान के ही नामधेय हैं।