VedaLink

Ancient wisdom, verse by verse.

Bhagavad Gita 4.29

अपाने जुह्वति प्राण प्राणेऽपानं तथाऽपरे। प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः।।

apāne juhvati prāṇaṁ prāṇe ’pānaṁ tathāpare prāṇāpāna-gatī ruddhvā prāṇāyāma-parāyaṇāḥ apare niyatāhārāḥ prāṇān prāṇeṣhu juhvati sarve ’pyete yajña-vido yajña-kṣhapita-kalmaṣhāḥ

Word-by-Word

SanskritTransliterationMeaning
apāneapānethe incoming breath
juhvatijuhvatioffer
prāṇamprāṇamthe outgoing breath
prāṇeprāṇein the outgoing breath
apānamapānamincoming breath
tathātathāalso
apareapareothers
prāṇaprāṇaof the outgoing breath
apānaapānaand the incoming breath
gatīgatīmovement
ruddhvāruddhvāblocking
prāṇa-āyāmaprāṇa-āyāmacontrol of breath
parāyaṇāḥ—wholly devoted apare—othersparāyaṇāḥ—wholly devoted apare—others
niyataniyatahaving controlled
āhārāḥāhārāḥfood intake
prāṇānprāṇānlife-breaths
prāṇeṣhuprāṇeṣhulife-energy
juhvatijuhvatisacrifice
sarvesarveall
apiapialso
eteetethese
yajña-vidaḥyajña-vidaḥknowers of sacrifices
yajña-kṣhapitayajña-kṣhapitabeing cleansed by performances of sacrifices
kalmaṣhāḥkalmaṣhāḥof impurities

Others offer as sacrifice the outgoing breath into the incoming, and the incoming into the outgoing, restraining the flow of the outgoing and the incoming breaths, solely absorbed in the restraint of the breath.

अन्य (योगीजन) अपानवायु में प्राणवायु को हवन करते हैं,  तथा प्राण में अपान की आहुति देते हैं,  प्राण और अपान की गति को रोककर,  वे प्राणायाम के ही समलक्ष्य समझने वाले होते हैं।।