Bhagavad Gita 5.27
स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः। प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ।।
sparśhān kṛitvā bahir bāhyānśh chakṣhuśh chaivāntare bhruvoḥ prāṇāpānau samau kṛitvā nāsābhyantara-chāriṇau yatendriya-mano-buddhir munir mokṣha-parāyaṇaḥ vigatechchhā-bhaya-krodho yaḥ sadā mukta eva saḥ
Word-by-Word
| Sanskrit | Transliteration | Meaning |
|---|---|---|
| sparśhān | sparśhān | contacts (through senses) |
| kṛitvā | kṛitvā | keeping |
| bahiḥ | bahiḥ | outside |
| bāhyān | bāhyān | external |
| chakṣhuḥ | chakṣhuḥ | eyes |
| cha | cha | and |
| eva | eva | certainly |
| antare | antare | between |
| bhruvoḥ | bhruvoḥ | of the eyebrows |
| prāṇa-apānau | prāṇa-apānau | the outgoing and incoming breaths |
| samau | samau | equal |
| kṛitvā | kṛitvā | keeping |
| nāsa-abhyantara | nāsa-abhyantara | within the nostrils |
| chāriṇau | chāriṇau | moving |
| yata | yata | controlled |
| indriya | indriya | senses |
| manaḥ | manaḥ | mind |
| buddhiḥ | buddhiḥ | intellect |
| muniḥ | muniḥ | the sage |
| mokṣha | mokṣha | liberation |
| parāyaṇaḥ | parāyaṇaḥ | dedicated |
| vigata | vigata | free |
| ichchhā | ichchhā | desires |
| bhaya | bhaya | fear |
| krodhaḥ | krodhaḥ | anger |
| yaḥ | yaḥ | who |
| sadā | sadā | always |
| muktaḥ | muktaḥ | liberated |
| eva | eva | certainly |
| saḥ | saḥ | that person |
Shutting out all external contacts and fixing the gaze between the eyebrows, realizing the outgoing and incoming breaths moving within the nostrils.
बाह्य विषयों को बाहर ही रखकर नेत्रों की दृष्टि को भृकुटि के बीच में स्थित करके तथा नासिका में विचरने वाले प्राण और अपानवायु को सम करके,।।