Brihadaranyaka Upanishad 3.12
प्राणो वै ग्रहः सोऽपानेनातिग्राहेण गृहीतः | अपानेन हि गन्धान्जिघ्रति | वाग्वै ग्रहः स नाम्नाऽतिग्राहेण गृहीतः | वाचा हि नामान्यभिवदति | जिह्वा वै ग्रहः स रसेनातिग्राहेण गृहीतः | जिह्वया हि रसान्विजानाति ॥
prano vai grahah so'panenatigraahena grihitah | apanena hi gandhan jighrati | vag vai grahah sa namnaa'tigraahena grihitah | vacha hi namany abhivadati | jihva vai grahah sa rasenatigraahena grihitah | jihvaya hi rasan vijanati ||
'The prana (outbreath) is a graha; it is seized by the apana (inbreath) as an atigraha, for one smells odours through the apana. Speech is a graha; it is seized by name as an atigraha, for one utters names through speech. The tongue is a graha; it is seized by taste as an atigraha, for one knows tastes through the tongue.'
'प्राण ग्रह है — वह अपान-रूपी अतिग्रह से गृहीत है, क्योंकि अपान से ही गन्धों को सूँघा जाता है। वाणी ग्रह है — वह नाम-रूपी अतिग्रह से गृहीत है, क्योंकि वाणी से ही नामों का उच्चारण होता है। जिह्वा ग्रह है — वह रस-रूपी अतिग्रह से गृहीत है, क्योंकि जिह्वा से ही रसों को जाना जाता है।'