Prashna Upanishad 1.4

तस्मै स होवाच प्रजाकामो ह वै प्रजापतिः स तपोऽतप्यत स तपस्तप्त्वा स मिथुनमुत्पादयते | रयिं च प्राणं चेत्येतौ मे बहुधा प्रजाः करिष्यत इति ॥

tasmai sa hovacha prajakamo ha vai prajapatih sa tapo'tapyata sa tapas taptva sa mithunam utpadayate | rayim cha pranam chety etau me bahudha prajah karishyata iti ||

To him he said: Prajapati, the Lord of creatures, desiring offspring, performed austerity. Having performed austerity, he produced a pair — Rayi (matter) and Prana (life) — thinking: These two will make creatures for me in manifold ways.

उनसे उन्होंने कहा — प्रजा की कामना करने वाले प्रजापति ने तप किया। तप करके उन्होंने एक मिथुन (युग्म) उत्पन्न किया — रयि (पदार्थ) और प्राण — यह सोचकर कि ये दोनों मेरे लिये अनेक प्रकार की प्रजा उत्पन्न करेंगे।