VedaLink

Ancient wisdom, verse by verse.

Prashna Upanishad 2.4

स उक्क्रामन्निव ह्योत्क्रामन्नितरान्सर्वानेवोत्क्रामयति सम्प्रतिष्ठमानः सर्वानेव संप्रतिष्ठापयति | तद्यथा मक्षिका मधुकरराजानमुत्क्रामन्तं सर्वा एवोत्क्रामन्ति तस्मिन्प्रतिष्ठमाने सर्वा एव प्रतितिष्ठन्ते एवं वाङ्मनश्चक्षुः श्रोत्रं च ते प्रीताः प्राणं स्तुन्वन्ति ॥

sa utkramantam iva hy utkramant itaran sarvan evotkramayati sampratishtihamanah sarvan eva sampratishthapayati | tad yatha makshika madhukara-rajanam utkramantam sarva evotkramanti tasmin pratishtihamane sarva eva pratitishthante evam van manash chakshuh shrotram cha te pritah pranam stunvanti ||

He, as if about to depart, drew all the others with him; and when he settled down, all settled down with him. Just as when the queen bee rises, all the bees rise with her, and when she settles, all settle — so speech, mind, eye, and ear, being pleased, praised Prana.

तब वह मानो उत्क्रमण करता हुआ (निकलने लगा), और उत्क्रमण करते हुए उसने शेष सब को भी उत्क्रमित कर दिया; तथा जब वह पुनः स्थिर हुआ, तो सब स्थिर हो गये। जैसे मक्षिकाएँ मधुकर-राज (मधुमक्खी-रानी) के उड़ते ही सब उड़ जाती हैं और उसके बैठते ही सब बैठ जाती हैं — वैसे ही वाणी, मन, चक्षु और श्रोत्र सब प्रसन्न होकर प्राण की स्तुति करने लगे।