VedaLink

Ancient wisdom, verse by verse.

Prashna Upanishad 4.3

प्राणाग्नय एवैतस्मिन्पुरे जाग्रति | गार्हपत्यो ह वा एषोऽपानो व्यानोऽन्वाहार्यपचनो यद्गार्हपत्यात्प्रणीयते प्रणयनादाहवनीयः प्राणः ॥

pranagnaya evaitasmin pure jagranti | garhapatyo ha va esho'pano vyano'nvaharyapachano yad garhapatyat praniyate pranayanad ahavaniyah pranah ||

The fires of Prana alone remain awake in this city of the body. The Garhapatya fire is Apana; Vyana is the Anvaharyapachana fire. And Prana is the Ahavaniya fire, so called because it is taken from the Garhapatya, the carrying forth.

किन्तु इस शरीर-पुर में केवल प्राण-अग्नियाँ ही जागती रहती हैं। गार्हपत्य अग्नि अपान है; अन्वाहार्यपचन अग्नि व्यान है; और जो गार्हपत्य से लाया जाता है — इस 'प्रणयन' के कारण — वह आहवनीय अग्नि प्राण है।